25–27 September 2026 · Geneva25–27 Σεπτεμβρίου 2026 · Γενεύη
My weekend atΤο τριήμερό μου στοCERN
What I saw at CERN in three days, and what I understood afterwards: from a sugar cube down to a collision at 13.6 TeV.Όσα είδα στο CERN σε τρεις μέρες και όσα κατάλαβα μετά: από έναν κύβο ζάχαρης μέχρι μια σύγκρουση στα 13,6 TeV.
−271.3°Ca little colder than deep space (−270.4 °C)πιο κρύο κι από το διάστημα
99.999999% cspeed of the protonsη ταχύτητα των πρωτονίων
←→keys, swipe, or the ring menu to move aroundβελάκια, σύρσιμο ή το μενού-δακτύλιος για να κινηθείς
Made byΑπό ·
ChapterΚεφάλαιο 01
CERN in 60 secondsΤο CERN σε 60 δευτερόλεπτα
The name is French, Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire, and the lab sits right on the border: part of it in Switzerland, part in France.Το όνομα είναι γαλλικό, Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire, και το εργαστήριο κάθεται πάνω στα σύνορα: ένα κομμάτι στην Ελβετία, ένα στη Γαλλία.
The LHC ring crosses the border eight times per lap — and protons do 11,245 laps every second.Ο δακτύλιος του LHC περνάει τα σύνορα 8 φορές σε κάθε γύρο, και τα πρωτόνια κάνουν 11.245 γύρους το δευτερόλεπτο.
1954CERN is foundedιδρύεται το CERN
12founding states — Greece is one of themιδρυτικά κράτη, ανάμεσά τους και η Ελλάδα
24+7member + associate states todayκράτη-μέλη + συνδεδεμένα μέλη σήμερα
~2,600permanent staffμόνιμο προσωπικό
>12,500scientists from all over the world use itεπιστήμονες απ' όλο τον κόσμο το χρησιμοποιούν
1.2bn CHFbudget per yearπροϋπολογισμός τον χρόνο
Is it expensive?Είναι ακριβό;
1.2 billion francs a year sounds like a lot. Divided among everyone living in the member states, it works out at about one coffee per person per year.Τα 1,2 δισεκατομμύρια φράγκα τον χρόνο ακούγονται πολλά. Αν μοιραστούν σε όλους τους κατοίκους των κρατών-μελών, βγαίνει περίπου ένας καφές τον χρόνο ανά άτομο.
Three things it doesΤρία πράγματα που κάνει
Builds the machinesΦτιάχνει τις μηχανές
Accelerators and detectors, many of them designed at CERN itself.Επιταχυντές και ανιχνευτές, πολλοί σχεδιασμένοι στο ίδιο το CERN.
Asks what things are made ofΡωτάει από τι είναι φτιαγμένα όλα
Not planets or cells: the pieces everything else is built from.Όχι πλανήτες ή κύτταρα: τα κομμάτια από τα οποία φτιάχνονται όλα τα υπόλοιπα.
TeachesΔιδάσκει
Students, PhD candidates, and school groups like ours.Φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες και σχολικές ομάδες σαν τη δική μας.
What nobody knows yetΌσα δεν ξέρει ακόμα κανείς
?What is dark matter?Τι είναι η σκοτεινή ύλη;
?What is dark energy?Τι είναι η σκοτεινή ενέργεια;
?Why is there more matter than antimatter?Γιατί υπάρχει περισσότερη ύλη από αντιύλη;
?Are there extra dimensions?Υπάρχουν κι άλλες διαστάσεις;
The way to look for answers is to recreate, for a split second, conditions like those just after the Big Bang. That's what the accelerators are for.Ο τρόπος να ψάξεις απαντήσεις είναι να ξαναφτιάξεις, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, συνθήκες σαν αυτές αμέσως μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Γι' αυτό υπάρχουν οι επιταχυντές.
ChapterΚεφάλαιο 02
How small is small?Πόσο μικρό είναι το μικρό;
Drag the slider (or scroll on the picture) to dive into a sugar cube, all the way down to where CERN looks for answers.Σύρε τη μπάρα (ή κάνε scroll πάνω στην εικόνα) για να βουτήξεις μέσα σε έναν κύβο ζάχαρης, μέχρι εκεί που ψάχνει απαντήσεις το CERN.
Seventeen particles, and as far as anyone can tell nothing smaller inside them. Almost everything around you is made of just three: up quarks, down quarks and electrons. Together they form the Standard Model.Δεκαεπτά σωματίδια, και απ' όσο ξέρουμε τίποτα μικρότερο μέσα τους. Σχεδόν ό,τι βλέπεις γύρω σου φτιάχνεται από τρία μόνο: κουάρκ up, κουάρκ down και ηλεκτρόνια. Μαζί φτιάχνουν το Καθιερωμένο Πρότυπο.
+ an antimatter partner for every matter particle+ ένας «δίδυμος» αντιύλης για κάθε σωματίδιο ύλης
Why protons, of all things?Γιατί πρωτόνια;
decay almost instantlyδιασπώνται σχεδόν αμέσως
BosonsΜποζόνια
γ, W, Z, g, H
short-livedζουν ελάχιστα
MesonsΜεσόνια
pions, kaons…πιόνια, καόνια…
structure, and they lastέχουν δομή και αντέχουν
BaryonsΒαρυόνια
protonπρωτόνιο, neutron…νετρόνιο…
no inner structureχωρίς εσωτερική δομή
LeptonsΛεπτόνια
electron, neutrino…ηλεκτρόνιο, νετρίνο…
p⁺
e⁻
The proton's starting pointΑπό πού ξεκινάει το πρωτόνιο
Hydrogen: one proton, one electron. Take the electron away and a bare proton is left, which is exactly what the accelerators need.Από το υδρογόνο: ένα πρωτόνιο κι ένα ηλεκτρόνιο. Αν πάρεις το ηλεκτρόνιο, μένει ένα γυμνό πρωτόνιο, ακριβώς αυτό που χρειάζονται οι επιταχυντές.
Simplified model · ring sizes to scale · positions approximateΑπλοποιημένο μοντέλο · μεγέθη δακτυλίων σε κλίμακα · θέσεις κατά προσέγγιση
No single machine can take a proton from standstill to 6.8 TeV, so CERN passes it along a chain. Each accelerator hands it on to a bigger, faster one.Καμία μηχανή μόνη της δεν πάει ένα πρωτόνιο από το μηδέν στα 6,8 TeV, οπότε το CERN το περνάει από μια αλυσίδα. Κάθε επιταχυντής το παραδίδει σε έναν μεγαλύτερο και γρηγορότερο.
The LHC: Large Hadron ColliderLHC: Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων
The last link in the chain, and the largest machine of its kind anywhere.Ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας και η μεγαλύτερη μηχανή του είδους της.
100m
below ground, on averageκάτω από το έδαφος, κατά μέσο όρο
27km
circumferenceπεριφέρεια
~1600magnetsμαγνήτες
superconducting magnets that steer and squeeze the beamυπεραγώγιμοι μαγνήτες που στρίβουν και «σφίγγουν» τη δέσμη
−271.3°C
colder than outer space (−270.4 °C)λίγο πιο κρύο κι από το διάστημα (−270,4 °C)
96tonnesτόνοι
of liquid helium for the coolingυγρού ηλίου για την ψύξη
11245laps/sγύροι/s
one lap takes about 89 μsένας γύρος κρατά περίπου 89 μs
A mosquito's worth of energyΌση ενέργεια έχει ένα κουνούπι
A mosquito in flight has about 1 TeV of kinetic energy; a proton in the LHC has 6.8. For a mosquito that's nothing. Packed into a single proton, a trillion times smaller, it's huge.Ένα κουνούπι που πετάει έχει περίπου 1 TeV κινητική ενέργεια· ένα πρωτόνιο στον LHC έχει 6,8. Για κουνούπι, τίποτα. Χωρεμένη σε ένα μόνο πρωτόνιο, τρισεκατομμύρια φορές μικρότερο, είναι τεράστια.
The same journey, from inside the beam pipe. The camera sits right behind the proton, from the hydrogen source to the collision.Το ίδιο ταξίδι, από μέσα από τον σωλήνα της δέσμης. Η κάμερα κάθεται ακριβώς πίσω από το πρωτόνιο, από την πηγή υδρογόνου μέχρι τη σύγκρουση.
1 / 7
0 eV
SpeedΤαχύτητα0% c
Lorentz γ1.00
ParticleΣωματίδιοH₂
Its fieldΤο πεδίο του
slow motion ×10⁹αργή κίνηση ×10⁹
H₂ → H⁻ 45 keV → p⁺ 6.8 TeV → 13.6 TeV collisionH₂ → H⁻ 45 keV → p⁺ 6,8 TeV → σύγκρουση 13,6 TeV
Collision energyΕνέργεια σύγκρουσης
13.6 TeV
Energy turns into new particles (E = mc²). Now the detectors have to catch them.Η ενέργεια γίνεται νέα σωματίδια (E = mc²). Τώρα οι ανιχνευτές πρέπει να τα πιάσουν.
Particles are far too small to see, so the detector is built in layers around the collision. Each layer stops a different kind of particle, and the collision is reconstructed from where each one stopped.Τα σωματίδια είναι πολύ μικρά για να φανούν, οπότε ο ανιχνευτής χτίζεται σε στρώσεις γύρω από τη σύγκρουση. Κάθε στρώση σταματά άλλο είδος σωματιδίου, και η σύγκρουση ξαναχτίζεται από το πού σταμάτησε το καθένα.
Four detectors on the ringΤέσσερις ανιχνευτές πάνω στον δακτύλιο
ATLAS
Built to look for almost anything, the Higgs included. The largest by volume.Φτιαγμένος να ψάχνει σχεδόν τα πάντα, και το Higgs. Ο μεγαλύτερος σε όγκο.
LengthΜήκος
46 m
HeightΎψος
25 m
WeightΒάρος
7,000 t
CMS
Same goal as ATLAS, different design, and heavier than the Eiffel Tower.Ίδιος στόχος με το ATLAS, διαφορετικός σχεδιασμός, και βαρύτερο από τον Πύργο του Άιφελ.
LengthΜήκος
21 m
MagnetΜαγνήτης
4 T
WeightΒάρος
14,000 t
VisitedΤο επισκεφτήκαμε
ALICE
Collides lead nuclei to recreate the quark–gluon plasma of the first microseconds. The one we went down to see.Συγκρούει πυρήνες μολύβδου για να ξαναφτιάξει το πλάσμα κουάρκ–γλουονίων των πρώτων μικροδευτερολέπτων. Αυτό που κατεβήκαμε να δούμε.
LengthΜήκος
26 m
HeightΎψος
16 m
WeightΒάρος
10,000 t
LHCb
Studies beauty quarks to find where matter and antimatter behave differently.Μελετά τα κουάρκ beauty για να βρει πού συμπεριφέρονται διαφορετικά η ύλη και η αντιύλη.
LengthΜήκος
21 m
HeightΎψος
10 m
WeightΒάρος
5,600 t
ChapterΚεφάλαιο 06
CERN is more than the LHCΤο CERN είναι πολλά περισσότερα
The LHC gets the attention, but the same accelerators feed dozens of other experiments, and some of the work ends up in hospitals and on your phone.Ο LHC τραβάει την προσοχή, αλλά οι ίδιοι επιταχυντές τροφοδοτούν δεκάδες άλλα πειράματα, και μέρος της δουλειάς καταλήγει σε νοσοκομεία και στο κινητό σου.
The future?Το μέλλον;
The Future Circular ColliderΟ Future Circular Collider
A proposed new ring of about 91 km, more than three times bigger than the LHC, passing under Lake Geneva. If it's approved it would run for most of this century, so the students visiting CERN today could be the ones using it.Ένας προτεινόμενος νέος δακτύλιος περίπου 91 km, πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερος από τον LHC, που θα περνά κάτω από τη λίμνη της Γενεύης. Αν εγκριθεί, θα λειτουργεί για το μεγαλύτερο μέρος του αιώνα, άρα οι μαθητές που επισκέπτονται σήμερα το CERN μπορεί να είναι αυτοί που θα τον χρησιμοποιήσουν.
ChapterΚεφάλαιο 07 · What I learnedΤι έμαθα
The famous assignmentΗ περίφημη εργασία
Before the trip we had one exercise: five measurements of a particle's mass, 494, 498, 500, 502 and 506 MeV/c². Find μ and σ. Easy: 500 and 4. It took the trip for me to see what those two numbers actually say.Πριν το ταξίδι είχαμε μια άσκηση: πέντε μετρήσεις της μάζας ενός σωματιδίου, 494, 498, 500, 502 και 506 MeV/c². Βρες το μ και το σ. Εύκολο: 500 και 4. Χρειάστηκε το ταξίδι για να καταλάβω τι λένε στ' αλήθεια αυτοί οι δύο αριθμοί.
① Drag the measurements① Σύρε τις μετρήσεις
μ =
σ =
② Why the "bell curve" is everywhere② Γιατί η «καμπάνα» είναι παντού
Whenever lots of small random effects add up, the same bell shape appears. Drop balls through pins, or roll three dice like in backgammon, and watch it build.Όποτε αθροίζονται πολλά μικρά τυχαία φαινόμενα, εμφανίζεται το ίδιο σχήμα καμπάνας. Ρίξε μπάλες ανάμεσα σε καρφιά ή τρία ζάρια όπως στο τάβλι, και δες το να σχηματίζεται.
= ?
TotalΣύνολο: 0inside ±1σμέσα στο ±1σ: —
③ The meaning of σ③ Το νόημα του σ
About 68 % of measurements land within one σ of the mean. For our particle that is 496–504 MeV/c², roughly 1360 out of 2000 events. Widen the window and watch how fast the rest disappears.Περίπου το 68 % των μετρήσεων πέφτει μέσα σε ένα σ από τη μέση τιμή. Για το σωματίδιό μας αυτό είναι 496–504 MeV/c², περίπου 1360 από τα 2000 γεγονότα. Άνοιξε το παράθυρο και δες πόσο γρήγορα χάνονται τα υπόλοιπα.
insideμέσα68.27%
range for Xεύρος για το Χ496 – 504
of 2000 eventsαπό 2000 γεγονότα1365
chance to be outsideπιθανότητα να είναι έξω1 in 3
ChapterΚεφάλαιο 08 · What I learnedΤι έμαθα
How sure is sure?Πόσο σίγουροι είμαστε;
“How many σ?” was a question we heard a lot. The rule: a bump in the data only counts as a new particle when it sits at least 5σ above what background alone would give. Collect data below and see when the Higgs crosses that line.«Πόσα σ;» ήταν ερώτηση που ακούσαμε πολλές φορές. Ο κανόνας: ένα εξόγκωμα στα δεδομένα μετράει ως νέο σωματίδιο μόνο όταν ξεπερνά κατά τουλάχιστον 5σ όσα θα έδινε μόνος του ο θόρυβος. Μάζεψε δεδομένα παρακάτω και δες πότε το Higgs περνά αυτή τη γραμμή.
Discovery · 5σΑνακάλυψη · 5σ4 July 2012 · ATLAS & CMS announce a new particle at 125 GeV: the Higgs boson.4 Ιουλίου 2012 · Τα ATLAS & CMS ανακοινώνουν νέο σωματίδιο στα 125 GeV: το μποζόνιο Higgs.
Each dot counts collisions that produced two photons (γγ) with a certain combined mass. Most come from boring background; a Higgs shows up as a small bump.Κάθε σημείο μετράει συγκρούσεις που έβγαλαν δύο φωτόνια (γγ) με συγκεκριμένη συνολική μάζα. Τα περισσότερα είναι «βαρετός» θόρυβος· το Higgs φαίνεται σαν ένα μικρό εξόγκωμα.
How rare is 5σ?Πόσο σπάνιο είναι το 5σ;
1 inστα 3.5M
the chance that background alone makes a bump this bigη πιθανότητα ο θόρυβος μόνος του να δώσει τόσο μεγάλο εξόγκωμα
22 headsκορόνες
in a row with a fair coin: about the same oddsστη σειρά με ένα κανονικό κέρμα: περίπου η ίδια πιθανότητα
≈ 5.3σ
the odds of winning a 6/49 lottery, about 1 in 14 millionη πιθανότητα να κερδίσεις σε Λόττο 6/49, περίπου 1 στα 14 εκατομμύρια
ChapterΚεφάλαιο 09 · What I learnedΤι έμαθα
The muon that shouldn't reach usΤο μιόνιο που δεν έπρεπε να φτάνει
Cosmic rays hitting the atmosphere about 10 km up create muons, heavier cousins of the electron that live only 2.2 μs. Even at light speed that is enough for about 660 m. Some still reach the ground, and a few pass through you every second.Οι κοσμικές ακτίνες που χτυπούν την ατμόσφαιρα περίπου 10 km ψηλά δημιουργούν μιόνια, βαρύτερα «ξαδέρφια» του ηλεκτρονίου που ζουν μόνο 2,2 μs. Ακόμα και με την ταχύτητα του φωτός αυτό φτάνει για περίπου 660 m. Κι όμως κάποια φτάνουν στο έδαφος, και μερικά περνούν μέσα από σένα κάθε δευτερόλεπτο.
Lorentz factorΠαράγοντας Lorentzγ29
Lifetime seen from EarthΧρόνος ζωής από τη Γη64 μs
Classical physicsΚλασική φυσική0 / 0reach the groundφτάνουν στο έδαφος
With relativityΜε σχετικότητα0 / 0reach the groundφτάνουν στο έδαφος
Both columns get the same muons with the same lifetimes. The only difference is Einstein.Και οι δύο στήλες παίρνουν τα ίδια μιόνια με τους ίδιους χρόνους ζωής. Η μόνη διαφορά είναι ο Αϊνστάιν.
The answer: their clock runs slowΗ απάντηση: το ρολόι τους πάει αργά
Seen from the ground, a clock moving close to light speed ticks slower, by the factor γ = 1/√(1 − v²/c²). With γ ≈ 30 the muon's 2.2 μs stretch to about 66 μs on our clocks, enough for roughly 20 km. Every muon that reaches a detector on the ground is a small confirmation of relativity.Από το έδαφος, ένα ρολόι που κινείται κοντά στην ταχύτητα του φωτός χτυπά πιο αργά, κατά τον παράγοντα γ = 1/√(1 − v²/c²). Με γ ≈ 30 τα 2,2 μs του μιονίου γίνονται περίπου 66 μs στα δικά μας ρολόγια, αρκετά για περίπου 20 km. Κάθε μιόνιο που φτάνει σε ανιχνευτή στο έδαφος είναι μια μικρή επιβεβαίωση της σχετικότητας.
Scaled up: the twin paradoxΣε μεγαλύτερη κλίμακα: το παράδοξο των διδύμων
Twin A — stayed on EarthΔίδυμος Α — έμεινε στη Γη50years oldετών
Twin B — travelledΔίδυμος Β — ταξίδεψε26years oldετών
Both are 20 at the start; 30 years pass on Earth. It only looks like a paradox: B is the one who turns around, so the two situations aren't symmetric.Και οι δύο είναι 20 στην αρχή· στη Γη περνούν 30 χρόνια. Μόνο φαίνεται παράδοξο: ο Β είναι αυτός που γυρίζει πίσω, άρα οι δύο καταστάσεις δεν είναι συμμετρικές.
ChapterΚεφάλαιο 10
My weekend, in photosΤο τριήμερο σε φωτογραφίες
Friday to Sunday: from the Science Gateway to 56 metres underground at ALICE, and a room full of cloud chambers glowing in the dark. Three days, packed.Παρασκευή έως Κυριακή: από το Science Gateway μέχρι 56 μέτρα κάτω από τη γη στο ALICE, κι ένα δωμάτιο γεμάτο θαλάμους νεφώσεως να λάμπουν στο σκοτάδι. Τρεις μέρες, γεμάτες.
ChapterΚεφάλαιο 11
What I take homeΤι παίρνω μαζί μου
Live cloud chamberΖωντανός θάλαμος νεφώσεως
Like the ones we watched in the dark: every trail is a particle from space passing through. Tap to send a muon.Σαν αυτούς που κοιτούσαμε στο σκοτάδι: κάθε ίχνος είναι ένα σωματίδιο από το διάστημα που περνάει. Πάτα για να στείλεις ένα μιόνιο.
α 0β 0μ 0
01
Nobody works aloneΚανείς δεν δουλεύει μόνος
Our exercise only came together once we worked on it as a group. CERN is the same thing, with thousands of people.Η άσκησή μας έβγαινε μόνο όταν τη δουλεύαμε ως ομάδα. Το CERN είναι το ίδιο πράγμα, με χιλιάδες ανθρώπους.
02
σ is not just a numberΤο σ δεν είναι απλώς αριθμός
I could compute σ = 4 before the trip. Now I know it really says how much to trust the 500.Το σ = 4 το υπολόγιζα και πριν το ταξίδι. Τώρα ξέρω ότι στην ουσία λέει πόσο να εμπιστευτώ το 500.
03
Bell curves everywhereΚαμπάνες παντού
Dice, measurements, lottery odds: once I noticed the bell curve, I kept seeing it.Ζάρια, μετρήσεις, λόττο: από τη στιγμή που πρόσεξα την καμπάνα, τη βλέπω παντού.
04
“Sure” has a numberΤο «σίγουρο» έχει αριθμό
Nothing gets announced until the chance of a fluke drops below about one in a few million.Τίποτα δεν ανακοινώνεται μέχρι η πιθανότητα τυχαίου αποτελέσματος να πέσει κάτω από περίπου μία στα λίγα εκατομμύρια.
05
Relativity is measurableΗ σχετικότητα μετριέται
Not science fiction: muons from the sky test it all the time, right above us.Όχι επιστημονική φαντασία: τα μιόνια από τον ουρανό το ελέγχουν συνέχεια, πάνω από τα κεφάλια μας.
06
Curiosity pays offΗ περιέργεια αποδίδει
The Web, medical scanners, cancer treatment: research with no practical goal keeps ending up in everyday life.Ο Ιστός, ιατρικοί σαρωτές, θεραπεία του καρκίνου: έρευνα χωρίς πρακτικό στόχο καταλήγει ξανά και ξανά στην καθημερινότητα.
A small thank-youΈνα μικρό ευχαριστώ
I didn't ask many questions at CERN. So I built this instead.Δεν έκανα πολλές ερωτήσεις στο CERN. Γι' αυτό έφτιαξα αυτό.
To the CERN physicists and educators who explained everything with so much patience and humour, from Gaussian curves to muons: thank you. This app is my way of saying that I was listening, the whole time.Στους φυσικούς και τους εκπαιδευτικούς του CERN που μας τα εξήγησαν όλα με τόση υπομονή και χιούμορ, από τις Γκαουσιανές μέχρι τα μιόνια: ευχαριστώ. Αυτή η εφαρμογή είναι ο τρόπος μου να πω ότι άκουγα, όλη την ώρα.
Open it on your phoneΆνοιξέ το στο κινητό σου
Made byΑπό , · Hand-written HTML, CSS & JavaScript. No frameworks, and every simulation coded from scratch.Γραμμένο στο χέρι σε HTML, CSS & JavaScript. Χωρίς frameworks, και κάθε προσομοίωση φτιαγμένη από το μηδέν.